અપરાજિતા

પ્રીતિ સેનગુપ્તા

`અગણ્ય દેશોમાં એકલી ફરી છું’ એમ કહેનાર પ્રીતિ સેનગુપ્તા આ પુસ્તકમાં ભારતથી આરંભીને જગતના પૂર્વ અને પશ્ચિમના અનેક દેશો-ખંડોના પ્રવાસનું આલેખન છે. સાત ખંડો (વિભાગો)માં દુનિયાના સાત ખંડો (દેશો-પ્રદેશો)ને આવરી લેતો આ ગ્રંથ એક અર્થમાં ‘વિશ્વ-પ્રવાસ’ છે-- એમની લગભગ સર્વ યાત્રાનું બયાન છે.

 ખંડોના રસપ્રદ શીર્ષકો એમના અખૂટ રસને ચીંધે છે, અને આટલું બધું ફરનાર લેખકનું વિસ્મય હજુ એવું જ અકબંધ રહ્યું છે. એક જગાએ તે કહે છે : `ચોતરફ પર્વતો દેખાય છે -- હાર પછી હાર. વચમાં ભીનું ધુમ્મસ, અને સફેદ વાદળ’.

 તો, હવે આપણે પણ એમના આ પ્રવાસમાં જોડાઈએને?

Free download

પ્રીતિ સેનગુપ્તા

અમદાવાદનાં પ્રીતિ શાહ (જ. 17 મે 1945) અંગ્રેજીમાં એમ.એ. થયાં, કોલેજમાં ભણાવ્યું ... પણ પછી ન્યૂયોર્ક જઈ વસ્યાં, પ્રીતિ સેનગુપ્તા થયાં, ને વિસ્મયપૂર્વક જ નહીં હિંમતપૂર્વક દુનિયાના અનેક દેશો-પ્રદેશોમાં ઘૂમવા લાગ્યાં -- એકલપંડે. આજે પણ એ નિત્યપ્રવાસી છે. સાવ અજાણી જગાઓએ પહોચી જવાના સાહસને પણ એમણે એકદમ સહજ રાખ્યું છે એ એમની વિશેષતા છે.

લેખક તરીકે આરંભ એમણે કવિતાથી કરેલો --`જૂઈનું ઝૂમખું’(1882) -- પણ પછી તો સતત એમના પ્રવાસ-વર્ણનના ઘણા ગ્રંથો પ્રગટ થતા ગયા. એમાં પહેલો `પૂર્વા’(1986). હવે પ્રીતિ સેનગુપ્તાનાં પ્રવાસ-લેખનનાં પુસ્તકોની સંખ્યા બાવીસ થવા જાય છે.

એટલે પ્રીતિ સેનગુપ્તા જાણીતાં થયાં છે પ્રવાસ-લેખક તરીકે. એમનામાં નવું નવું જોવાનું કુતૂહલ તો ખરું જ, નવું જાણવાની જિજ્ઞાસા પણ એટલી જ. એમનાં પ્રવાસ-કથનોમાં કવિનું સંવેદન છે ને જગતના આશ્ચર્યો ખોલતું વર્ણન પણ છે. ક્યારેક એમાં ઝીણી ઝીણી વિગતોનું ગીચ આલેખન પણ છે. પ્રવાસ-રસિકો માટે તેમ જ પ્રવાસ અંગે જાણનાર માટે એમના પ્રવાસ-પુસ્તકો વાચન-યોગ્ય છે. નિબંધ (Essay) અને પ્રવાસ-કથાનક (Travelogue) વચ્ચે એ ઝૂલતાં રહે છે એની પણ એક મજા છે.

(પરિચય - રમણ સોની)